آفتاب و اثرات آن
نور خورشید دارای طیف های متعدد مرئی و نامرئی است كه از طول موج های مختلف تشكیل شدهاند. طول موج 200 تا 400 نانومتر مربوط به اشعه ماوراء بنفش نور خورشید می باشد. اشعه ماوراء بنفش نوع C با طول موج 200 تا 290 نانومتر توسط لایه اوزون یا استراتوسفر جذب گردیده و به سطح زمین نمی رسد. در حالی كه اشعه ماوراء بنفش نوع B با طول موج 290 تا 320 نانومتر و اشعه ماوراء بنفش نوع A با طول موج 320 تا 400 نانومتر توسط این لایه جذب نمی شود و با رسیدن به سطح زمین، پوست انسان را دچار عوارض ناخواسته می نماید. امواج مرئی كه در طول موج 400 تا 760 نانومتر قرار دارند، تقریبا آسیبی به پوست انسان وارد نمی كنند. امواج با طول موج بالاتر از 760 نانومتر اصطلاحاً مادون قرمز نام دارند كه باعث ایجاد گرما در پوست انسان می گردد.
اثرات اشعه ماوراء بنفش
اشعه ماوراء بنفش نور خورشید باعث ایجاد واكنش های فوتوبیولوژیك در سلول های تشكیل دهنده پوست می گردد. اشعه های با طول موج کوتاه تر انرژی بیشتری دارند، اما نفوذ آن ها در پوست کمتر است و عمدتا در لایه های سطحی پوست جذب می شوند.
خوشبختانه UVC توسط لایه اوزون جذب می شود بنابراین قادر به ایجاد آسیب پوستی نمی باشد. اگر این لایه وجود نداشت، انواع مختلفی از آسیب های پوستی ازجمله سرطان پوست، بروز می کرد. این وضعیت در مناطقی مانند استرالیا كه لایه اوزون آسیب دیده است كاملاً مشهود می باشد.
UVB دارای طول موج 290 – 320 نانومتر بوده و تا لایه های میانی اپیدرم نفوذ می كند. UVB در سنتز ویتامین D نقش مهمی ایفا می كند. پدیده آفتاب سوختگی و قرمزی ناشی از آن، نتیجه تأثیر این اشعه است. در صورتیكه فردی بطور مداوم در معرض اشعه UVB قرار گیرد، امكان ایجاد تغییرات در DNA سلول های پوست شدت گرفته و منجر به جهش های متعددی در هسته سلولی می گردد. همچنین با كاهش عملكرد سیستم ایمنی سلولی، احتمال بروز سرطان های بد خیم پوست از قبیل BCC (كارسینوم سلول های بازال) و SCC (كارسینوم سلول های سنگفرشی) افزایش می یابد.
UVA دارای طول موج 320 – 400 نانومتر می باشد و انرژی كم تری نسبت به UVB دارد. اما به دلیل طول موج بیشتر قادر به نفوذ به درون لایه درم پوست می باشد. مهمترین اثرات این اشعه، به شكل تحریك كردن Tanning و پیگمانتاسیون می باشد. همچنین در دراز مدت باعث ایجاد پدیده پیری زودرس پوست و بعضی از بدخیمی ها مانند ملانوما می گردد.
UVB در عمق پوست سبب ایجاد رادیكال های آزاد می گردد كه عامل مهم بروز فرسودگی و پیری پوست می باشند. احتمال ریسك آسیب های دائمی ناشی از تأثیر اشعه ماوراء بنفش با میزان دوز آن در طی زمان مشخص افزایش می یابد.
مطالب بیان شده، نقش انکار ناپذیر ضد آفتاب ها را در پیشگیری از بروز مشكلات متعدد پوستی نشان می دهد.
